ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ

Η σκέψη των αρχαίων έχει μπει σε μια αποθήκη…

«Τα ισοπέδωσα όλα, τα ξεθεμελίωσα όλα» έγραφε τον Απρίλιο του 1730 ένας από τους γνωστούς αρχαιοθήρες και τους πιο διαβόητους βανδάλους των ελληνικών αρχαιοτήτων  ο Γάλλος μυστικιστής, Αββάς Μισέλ Φουρμόντ.  προς το φίλο του Φρενέ, «Από την μεγάλη αυτή πολιτεία (την Σπάρτη), δεν απόμεινε λίθος επί λίθου». Επί 53 συνεχώς μέρες δεν άφησε στην κυριολεξία «λίθον επί λίθου» στον Μυστρά, στην Σπάρτη και στις Αμύκλες. Χάρη σε αυτόν τον καλό άνθρωπο δεν έμεινε δείγμα από αυτήν την ιστορική πόλη.

Προς τι η εισαγωγή; Με αφορμή, την πυρκαγιά στις Μυκήνες, υπήρξε πόνος και δικαιολογημένη αγωνία για την τύχη τους. Η ίδια που θα υπάρξει για τον Παρθενώνα και όποιο άλλο αρχαίο μνημείο έχουμε την αγαθή τύχη να απολαμβάνουμε.

Υπάρχει όμως κάποια στιγμή που ένα φυσικό φαινόμενο ή κάποιος βάνδαλος να τα ξεθεμελιώσει. Έγινε στην Αρχαία Ολυμπία. στη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, σχεδόν σε όλα τα θαύματα του αρχαίου κόσμου. Σαφώς και πρέπει να διαφυλαχθούν πάση θυσία όσα μνημεία έχουμε. Έχω καιρό όμως μια σκέψη. Την αρχαία Ελλάδα μάθαμε να την αγαπάμε φορμαλιστικά. Λατρεύουμε κίονες, αγορές, ονόματα. Τι αλήθεια γνωρίζουμε για τη σκέψη; Όσα αρχαία βλέπουμε γύρω μας δε φύτρωσαν.

Δεν είμαι αρχαιολάτρης, ούτε όλα ήταν ιδανικά εκείνη την εποχή. όπως αγωνιούμε όμως για τα μνημεία, θα ήταν καλό να δούμε ατομικά και συλλογικά ποια στοιχεία φιλοσοφίας, λογικής, πολιτικής επιστήμης, θα μπορούσαν να αφομοιωθούν και να γίνουν αντικείμενα επεξεργασίας για να ανταποκριθούν στα σημερινά δεδομένα.

Τα έργα μπορεί να σωθούν, μπορεί και όχι. Λυπηρό, ωμό αλλά συμβαίνει χιλιάδες χρόνια. Το ζήτημα είναι η ανθρώπινη σκέψη. Και σε αυτό το κομμάτι, σκοπίμως ή όχι, η σκέψη των αρχαίων έχει μπει σε μια αποθήκη και που και που την ξεσκονίζουμε.

Λουκάς Αναγνωστόπουλος